Bẫy "miễn phí thiết kế" — khoản phí được cộng ngược vào đâu

Một công ty thiết kế nội thất chào gói "miễn phí 100% phí thiết kế" với điều kiện duy nhất là phải ký luôn hợp đồng thi công trọn gói với chính công ty đó. Nghe có vẻ hời, chủ nhà ký ngay. Sau này so sánh đơn giá thi công thực tế với hai đơn vị khác cùng bản vẽ, mới nhận ra đơn giá mình trả cao hơn đáng kể — đúng bằng phần "thiết kế miễn phí" đã được cộng ngược vào giá thi công.

Đây là chiêu quen thuộc của nhiều đơn vị dịch vụ thiết kế nội thất: dùng miễn phí thiết kế để dễ chốt khách, rồi bù lại bằng cách nâng đơn giá thi công hoặc gài điều khoản phạt nặng nếu chủ nhà muốn đổi sang thi công chỗ khác.

Vì sao "miễn phí thiết kế" thường không miễn phí thật?

Không đơn vị nào bỏ công thiết kế mà không thu lại chi phí — khoản phí thiết kế "được miễn" gần như luôn được cộng ngược vào đơn giá thi công dưới nhiều hình thức khác nhau. Chủ nhà khó nhận ra vì không có bảng giá thiết kế riêng để so sánh, và tâm lý "đã được tặng" khiến việc thương lượng đơn giá thi công trở nên yếu thế hơn. Đây cũng là lý do vì sao gộp chung một bên vừa thiết kế vừa thi công khiến chủ nhà mất đi vai trò kiểm tra chéo — không ai đứng ngoài để xác nhận giá thi công có hợp lý so với bản vẽ hay không.

Vì sao nên bóc tách độc lập dịch vụ thiết kế và thi công?

Trên Sweet Home, dịch vụ thiết kế (DV2) và dịch vụ thi công (DV3) là hai luồng dịch vụ tách biệt hoàn toàn, không bắt buộc phải dùng chung một đơn vị cho cả hai. Chủ nhà trả phí thiết kế sòng phẳng để sở hữu trọn vẹn bản vẽ chất lượng từ kiến trúc sư hoặc nhà thiết kế mình chọn, sau đó hoàn toàn có quyền mang bản vẽ đó gọi đấu thầu thi công cạnh tranh từ nhiều nhà thầu độc lập khác nhau.

Làm sao sở hữu trọn vẹn file bản vẽ sau khi trả phí thiết kế sòng phẳng?

Khi tách riêng hợp đồng thiết kế, chủ nhà có quyền yêu cầu bàn giao đầy đủ file gốc bản vẽ 2D và 3D sau khi thanh toán phí thiết kế, không phụ thuộc vào việc có ký tiếp hợp đồng thi công với cùng đơn vị đó hay không. Đây là điểm khác biệt quan trọng so với mô hình "miễn phí thiết kế kèm điều kiện", nơi chủ nhà thường bị giữ file hoặc phạt tiền nếu muốn đổi sang thi công chỗ khác. Bản vẽ bàn giao cũng cần đủ chi tiết kỹ thuật để thi công được, không chỉ là ảnh minh họa đẹp mắt — xem vì sao ảnh 3D đẹp không đồng nghĩa thi công được.

Vì sao nên gọi đấu thầu cạnh tranh từ nhiều nhà thầu sau khi có bản vẽ?

Sau khi sở hữu bản vẽ hoàn chỉnh, chủ nhà có thể đưa lên sàn để 3-5 nhà thầu độc lập chào giá thi công cạnh tranh dựa trên cùng một bản vẽ và cùng một BOQ. Việc tách biệt này giúp chủ nhà luôn nắm thế chủ động, không bị trói buộc tài chính vào một đơn vị duy nhất ngay từ khâu thiết kế.

Nhận diện dấu hiệu gài kèo thế nào trước khi ký hợp đồng thiết kế?

Nếu một đơn vị thiết kế yêu cầu điều khoản phạt nặng hoặc từ chối bàn giao file gốc khi chủ nhà không ký tiếp hợp đồng thi công cùng bên, đó là dấu hiệu rõ ràng của mô hình gài kèo. Nên đọc kỹ điều khoản về quyền sở hữu bản vẽ trước khi ký, thay vì chỉ nhìn vào con số "miễn phí" hấp dẫn ban đầu. Xem thêm nên gộp hay tách hợp đồng thiết kế và thi công để cân nhắc kỹ hơn tùy quy mô công trình.

Câu hỏi thường gặp

Có cách nào phát hiện đơn vị đã nâng giá thi công để bù thiết kế miễn phí không?

Cách hiệu quả nhất là mang bản vẽ và BOQ đi xin báo giá thi công từ ít nhất một hoặc hai đơn vị độc lập khác, dù chưa chắc chắn sẽ đổi. Nếu đơn giá của bên "miễn phí thiết kế" cao hơn đáng kể so với mặt bằng chung cho cùng khối lượng và chất lượng vật tư, đó là dấu hiệu rõ ràng của việc bù chi phí thiết kế vào giá thi công.

Trả phí thiết kế riêng có tốn kém hơn nhiều so với "miễn phí" không?

Phí thiết kế riêng thường chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng ngân sách công trình, trong khi khoản chênh lệch đơn giá thi công bị nâng khống thường lớn hơn nhiều lần phí thiết kế đó. Trả phí sòng phẳng ban đầu thường tiết kiệm hơn về tổng thể, đồng thời giữ được quyền chủ động chọn nhà thầu thi công.

Nói lại cho gọn

• "Miễn phí thiết kế" thường được bù lại bằng đơn giá thi công bị nâng khống đáng kể
• Sweet Home tách biệt hoàn toàn dịch vụ thiết kế (DV2) và thi công (DV3), không bắt buộc dùng chung một đơn vị
• Trả phí thiết kế sòng phẳng để sở hữu trọn vẹn file bản vẽ gốc, không phụ thuộc hợp đồng thi công
• Có thể gọi đấu thầu cạnh tranh từ nhiều nhà thầu độc lập sau khi có bản vẽ hoàn chỉnh
• Cảnh giác với điều khoản phạt nặng hoặc từ chối bàn giao file gốc nếu không ký thi công cùng bên thiết kế