Thuê thợ công nhật hay khoán trọn gói — mặt trái mỗi bên

Hai gia đình cùng xây nhà trong một con hẻm, chung thời điểm, cùng diện tích gần bằng nhau. Nhà thứ nhất thuê thợ công nhật làm sơn nước, giá 600.000 đồng một ngày, sau ba tuần vẫn chưa xong phần sơn hoàn thiện vì thợ làm chậm rãi, nghỉ giải lao nhiều lần trong ngày. Nhà thứ hai thuê khoán trọn gói theo mét vuông, thợ hoàn thành phần sơn trong mười ngày — nhưng khi kiểm tra kỹ, một số mảng tường sơn chưa đủ hai lớp, bỏ bước xử lý bột trét trước khi sơn lót, để lâu có nguy cơ bong tróc.

Bài toán chọn thuê thợ công nhật hay thợ khoán trọn gói luôn là câu hỏi khó với chủ nhà lần đầu xây dựng: công nhật thì lo thợ câu giờ để lấy thêm tiền công, khoán trọn gói thì lo thợ làm ẩu, bỏ bước kỹ thuật để xong việc nhanh nhận tiền sớm.

Vì sao cả hai hình thức đều có mặt trái riêng?

Thợ công nhật được trả theo ngày làm việc, nên kéo dài thời gian thi công đồng nghĩa thu nhập nhiều hơn — động lực đẩy nhanh tiến độ gần như không có. Ngược lại, thợ khoán được trả theo khối lượng hoàn thành, có động lực làm nhanh để chuyển công trình khác, dễ bỏ qua các bước kỹ thuật không "nhìn thấy ngay" như xử lý bột trét kỹ trước khi sơn, sơn đủ số lớp theo đúng định mức.

Thanh toán theo mốc — cách kết hợp ưu điểm của cả hai hình thức

Mô hình thanh toán theo mốc (Milestone) trên Sweet Home cho phép chủ nhà và nhà thầu thống nhất giá khoán cố định theo từng hạng mục hoặc từng mốc công việc — thợ không còn động lực câu giờ vì tiền công đã chốt cố định không phụ thuộc số ngày làm. Đồng thời, tiền của mốc đó chỉ được giải ngân sau khi có nghiệm thu đạt yêu cầu kỹ thuật cho mốc đó, nên thợ cũng không thể vội vàng bỏ qua bước kỹ thuật để nhận tiền sớm — muốn nhận tiền phải qua được nghiệm thu.

Ghi rõ tiêu chí nghiệm thu kỹ thuật cho từng mốc, không chỉ nghiệm thu bằng mắt

Để mô hình theo mốc phát huy hiệu quả, hợp đồng nên ghi cụ thể tiêu chí nghiệm thu cho từng hạng mục — ví dụ phần sơn nước: đủ số lớp sơn lót và sơn phủ theo khuyến cáo nhà sản xuất, bề mặt đã xử lý bột trét phẳng trước khi sơn, màu sơn đều không loang lổ giữa các mảng tường. Có tiêu chí cụ thể, nghiệm thu có căn cứ rõ ràng thay vì chỉ cảm tính. Xem thêm 5 tiêu chí kiểm nhà thầu nội thất uy tín để áp dụng nguyên tắc tương tự khi chọn thợ.

Kết hợp công nhật cho hạng mục cần giám sát chặt, khoán cho hạng mục đo lường được rõ ràng

Không nhất thiết chọn một hình thức duy nhất cho toàn bộ công trình. Hạng mục cần độ tỉ mỉ cao, khó đo lường (hoàn thiện chi tiết, sửa lỗi phát sinh) phù hợp hơn với công nhật có giám sát trực tiếp; hạng mục có khối lượng rõ ràng (sơn nước, ốp lát theo m²) phù hợp với khoán theo mốc. Giá khoán thi công hoàn thiện phổ biến khoảng 700.000 đến 1 triệu đồng/m², áp dụng khi vật tư do chủ nhà tự mua — mức giá cụ thể còn tùy độ phức tạp và khu vực. Xem thêm cách chia mốc thanh toán theo tiến độ thi công để biết cách chia tỷ lệ hợp lý cho từng mốc.

Giám sát định kỳ dù chọn hình thức nào

Dù công nhật hay khoán, việc chủ nhà hoặc người đại diện ghé công trường kiểm tra định kỳ vẫn là yếu tố quan trọng nhất để phát hiện sớm các dấu hiệu làm ẩu hoặc câu giờ, thay vì đợi đến lúc nghiệm thu cuối mới phát hiện vấn đề đã ăn sâu vào toàn bộ hạng mục.

Nói lại cho gọn

• Thuê công nhật dễ bị câu giờ, thuê khoán trọn gói dễ bị làm ẩu bỏ bước kỹ thuật

• Thanh toán theo mốc (Milestone) kết hợp giá khoán cố định với điều kiện chỉ giải ngân khi nghiệm thu đạt kỹ thuật

• Ghi rõ tiêu chí nghiệm thu cụ thể cho từng mốc, không chỉ đánh giá cảm tính bằng mắt

• Có thể kết hợp công nhật cho hạng mục cần giám sát chặt, khoán cho hạng mục dễ đo lường khối lượng

• Giám sát định kỳ tại công trường vẫn quan trọng dù chọn hình thức thuê nào

Câu hỏi thường gặp

Thuê thợ công nhật thì trả lương theo giờ hay theo ngày?

Phổ biến nhất là trả theo ngày công trọn 8 tiếng, mức giá tùy khu vực và loại việc — dao động quanh mức đã nêu trong ví dụ đầu bài, nhưng cần hỏi trực tiếp mặt bằng giá tại khu vực và thời điểm thi công thực tế. Một số nơi trả theo giờ cho việc lặt vặt ngắn, nhưng hợp đồng dài ngày thường tính theo ngày công.

Nếu đang thuê khoán mà phát hiện thợ làm ẩu thì có dừng thanh toán được không?

Có, nếu hợp đồng ghi rõ thanh toán theo mốc và điều kiện nghiệm thu — đây chính là lý do nên chia nhỏ thanh toán theo mốc thay vì trả trọn gói một lần. Không có điều khoản này thì việc dừng thanh toán giữa chừng dễ dẫn tới tranh chấp cãi vã, mất căn cứ.

Trên Sweet Home, mỗi nhà thầu có hồ sơ xác thực danh tính, hạng sao từ đánh giá thật và số công trình đã hoàn thành — không phải lời tự giới thiệu một chiều.

Xem hồ sơ nhà thầu có xác thực