Inspecting bathroom waterproofing

Chống thấm là hạng mục bị che khuất. Làm xong là lát gạch đè lên, không nhìn thấy nữa. Nếu sai, hai đến sáu tháng sau mới lộ — lúc đó muốn sửa phải đục hết gạch, tường nhà bên cũng ẩm theo. Đó là lý do đây là buổi nghiệm thu quan trọng nhất trong cả nhà vệ sinh, và là buổi bạn không được vắng mặt.

Bài này chỉ nói về một việc: đứng trước cái sàn vừa quét chống thấm, bạn nhìn gì và làm gì để biết nó đạt hay chưa.

Hợp đồng nên ghi rõ hạng mục này là bắt buộc nghiệm thu trước khi che — xem cách kiểm tra hợp đồng thi công trước khi bấm ký. Một hạng mục che khuất khác cũng cần nghiệm thu tương tự là điện âm tường — xem hướng dẫn nghiệm thu điện âm tường trước khi tô trát. Nếu đang cải tạo nhà cũ và cần chọn đội thi công riêng cho hạng mục này, xem thêm kinh nghiệm chọn đội chống thấm nhà cũ dứt điểm 1 lần.

Nghiệm thu vào đúng thời điểm nào?

Sai lầm phổ biến nhất không phải là kiểm sai, mà là kiểm muộn. Nhiều chủ nhà đến khi đã lát gạch mới hỏi "chống thấm ổn chưa" — lúc đó không còn gì để kiểm.

Có đúng ba mốc, phải có mặt cả ba:

Mốc 1 — trước khi quét lớp đầu tiên. Sàn đã đục, đã vệ sinh, chưa phủ gì. Đây là lúc nhìn được nền thật.
Mốc 2 — sau khi quét đủ lớp, trước khi ngâm nước. Nhìn màng chống thấm bằng mắt.
Mốc 3 — sau khi ngâm nước 24 giờ. Đây là phép thử duy nhất cho câu trả lời chắc chắn.

Bỏ mốc nào cũng được, trừ mốc 3.

Mốc 1 — nhìn cái nền trước khi phủ?

Chống thấm bám vào nền. Nền xấu thì lớp chống thấm tốt đến mấy cũng bong.

Sờ tay lên mặt sàn. Phải nhám, khô, sạch. Nếu còn bụi xi măng mịn phủi ra tay, hoặc còn vệt dầu, thì lớp chống thấm sẽ bám vào lớp bụi đó chứ không bám vào bê tông — vài tháng là bong thành mảng.

Nhìn các cổ ống. Chỗ ống thoát nước xuyên sàn là nơi thấm nhiều nhất, không phải giữa sàn. Quanh cổ ống phải được đục rộng ra và trám bằng vữa không co ngót, chứ không phải trát vá qua loa. Nếu thấy khe hở dù nhỏ quanh ống, yêu cầu xử lý trước khi quét.

Nhìn chân tường. Góc giữa sàn và tường phải được vát tròn hoặc trám thành góc xiên. Góc vuông sắc là nơi màng chống thấm bị kéo căng và nứt đầu tiên.

Mốc 2 — nhìn màng chống thấm?

Đếm số lớp. Hợp đồng ghi mấy lớp thì phải đủ mấy lớp, và mỗi lớp phải khô rồi mới quét lớp sau. Cách kiểm đơn giản: yêu cầu thợ chụp ảnh sau mỗi lớp, có ghi ngày giờ. Quét hai lớp liền trong một buổi là sai — lớp dưới chưa khô, lớp trên không bám.

Nhìn hướng quét. Lớp sau phải quét vuông góc với lớp trước. Nhìn vệt chổi là biết. Quét cùng chiều thì các vệt hở chồng lên nhau, thành đường thấm.

Nhìn chiều cao lên tường. Chống thấm phải leo lên tường, không dừng ở sàn:

Tường thường: tối thiểu 30 cm
Tường có vòi sen: tối thiểu 180 cm, tốt nhất lên hết chiều cao ốp gạch
Tường chung với phòng ngủ: lên hết chiều cao, đừng tiếc

Nhìn màu và độ đều. Màng phải liền, cùng màu, không có chỗ mỏng nhìn thấy nền bên dưới. Chỗ mỏng là chỗ sẽ thấm.

Mốc 3 — ngâm nước, phép thử quyết định?

Đây là bước duy nhất cho câu trả lời chắc chắn. Nhiều nhà thầu bỏ qua vì mất một ngày. Đừng đồng ý bỏ. Một ngày chờ đổi lấy việc không phải đục nhà sau này.

Cách làm:

Bịt kín miệng thoát sàn
Bơm nước vào, mực nước cao ít nhất 3 cm ở chỗ thấp nhất
Dùng bút lông đánh dấu mực nước lên tường
Chụp ảnh có ghi giờ
Để nguyên 24 giờ

Sau 24 giờ, kiểm ba chỗ:

Mực nước — so với vạch đã đánh dấu. Tụt đáng kể là có rò. Tụt một hai milimét có thể do bay hơi, nhất là trời nắng.
Trần phòng bên dưới — đây là chỗ quan trọng nhất. Nhìn có vệt ẩm, vết ố, hay giọt nước không. Sờ tay lên trần, so với chỗ khác xem có mát hơn không.
Chân tường phòng bên cạnh — nước có thể đi ngang qua chân tường chứ không xuống dưới.

Nếu nhà vệ sinh ở tầng trệt, không có phòng dưới, thì kiểm chân tường phía ngoài và mặt tường phòng kế bên.

Bốn dấu hiệu phải dừng ngay?

Thợ đề nghị bỏ bước ngâm nước vì "làm nhiều rồi, chắc chắn không sao". Người làm thật không ngại bị kiểm.
Quét chống thấm khi sàn còn ẩm hoặc trời vừa mưa. Hơi ẩm trong nền sẽ đẩy màng bong lên.
Chống thấm dừng ở chân tường, không leo lên. Nước tạt vào tường rồi thấm ngang.
Lát gạch ngay khi vừa quét xong, chưa đủ thời gian khô theo hướng dẫn của hãng vật liệu.

Giữ lại gì sau khi nghiệm thu?

Chống thấm thường được bảo hành nhiều năm. Nhưng khi có sự cố, tranh cãi đầu tiên luôn là "có làm đúng không". Giữ bằng chứng thì khỏi cãi:

Ảnh nền trước khi quét, thấy rõ cổ ống đã xử lý
Ảnh từng lớp chống thấm, có ngày giờ
Ảnh lúc bắt đầu ngâm nước và sau 24 giờ, thấy rõ vạch mực nước
Ảnh trần phòng dưới sau khi ngâm
Vỏ bao bì vật liệu hoặc ảnh nhãn — để biết đúng loại đã ghi trong hợp đồng
Biên bản nghiệm thu có chữ ký hai bên

Toàn bộ mất chưa tới mười phút chụp. Khi có tranh chấp, chúng nó đáng giá hơn mọi lời hứa.

Nếu phát hiện thấm thì sao?

Chưa lát gạch mà phát hiện thấm là tin tốt — sửa lúc này rẻ hơn nhiều lần so với sau khi hoàn thiện.

Yêu cầu nhà thầu tìm đúng chỗ rò, không quét đè thêm một lớp cho xong. Quét đè lên chỗ đã rò thường chỉ trì hoãn vấn đề vài tháng. Sau khi xử lý, ngâm nước lại từ đầu, đủ 24 giờ.

Chi phí làm lại lúc này nằm trong trách nhiệm nhà thầu, vì hạng mục chưa được nghiệm thu.

Câu hỏi thường gặp

Có thể tự làm phép thử ngâm nước mà không cần nhà thầu có mặt không?

Có thể tự bịt miệng thoát và bơm nước, nhưng nên báo trước và mời nhà thầu cùng chứng kiến lúc đánh dấu mực nước và lúc kiểm tra sau 24 giờ — để cả hai bên cùng công nhận kết quả, tránh tranh cãi sau này về việc ai đã kiểm và kiểm thế nào.

Chống thấm nhà vệ sinh nên bảo hành bao lâu là hợp lý?

Nên hỏi rõ thời hạn bảo hành cụ thể ngay trong hợp đồng, kèm điều khoản ai chịu trách nhiệm chi phí đục gạch nếu phải sửa lại trong thời gian bảo hành — đây là khoản chi phí lớn hơn nhiều so với việc quét lại chống thấm đơn thuần.